peshitta.nl Bijbelvertaling. Een introductie

Nauwkeurig en eenvoudig te lezen NT - Bijbelvertaling gebaseerd op de meest betrouwbare Aramese testamentische grondtekst van de bijbel, de Peshitta – Met voetnoten - bewerkt door E. Nierop

Talita Koemi, Effatha, Maran-atha, Eli, Eli, lama Sabachtani, Abba
Zomaar wat bekende Aramese woorden die in de Griekse Bijbelgrondtekst terug te vinden zijn. De vraag ontstond bij mij persoonlijk al vroeg in mijn jeugd; "Als Jezus dit heeft gezegd, waarom zijn zijn woorden dan niet in het Aramees bewaard?" Waarom zou Jezus, als hij af en toe een woordje Aramees sprak, bijvoorbeeld omdat de meeste mensen Grieks zouden spreken ze verbieden een Aramees vloekwoord 'raka' te gebruiken?
U kunt zich voorstellen, hoe verrast ik was, toen bleek dat er complete Aramese grondteksten van de Bijbel bestaan die tijdgenoten zijn van o.a. de codex Vaticanus. Deze kennis wordt in het Westen helaas genegeerd.
Met de huidige kennis van het toenmalige Aramees van de joden en de Arameeërs (Syrië, Turkije en Irak) uit het Midden-Oosten blijkt deze grondtekst, een onmisbare bron bij een beter begrip van Jezus woorden te zijn.
Natuurlijk staan deze woorden 'talita koemi', Effatha enzovoort precies op hun respectieve plaatsen in de Aramese Bijbel!
Er is echter nog iets aan de hand, de toenmalige dialecten en variaties van het Aramees, hebben geleid tot een flink aantal vreemde frases in de Griekse Bijbel...
Niet wereldschokkend, maar toch interessant genoeg om uw geloof te versterken (oh, bedoelden ze dat?) en nieuwsgierigheid op te wekken.

Het mysterie van de ruim duizend vijfduizend authentiek beschouwde Griekse Bijbeldocumenten.

Een goed bewaard publiek geheim is dat er van de Griekse Bijbel 'vertakkingen' bestaan die min of meer onverklaarbaar zijn.
Als u of ik een bestaand document zou overschrijven, dan is goed te begrijpen dat ik spaties toevoeg of dubbelschrijf of woorden weglaat, maar dat er 100% verschillende Griekse woorden staan kunnen Bijbelgeleerden niet verklaren.
Men zal misschien beweren dat het NT (de diverse boeken in de canon) door verschillende mensen op verschillende plaatsen opgeschreven nadat het misschien wel een eeuw lang van mond tot mond ging!"
Deze Bijbelkritiek verstomt zodra men de Aramese Bijbel zou onderzoeken. Deze heeft die problemen namelijk niet.

Jeshua's onderwijs was mooier, eenvoudiger en duidelijker in het Aramees

Bijbelvertaler Hieronymus (Jerome), die de Latijnse Vulgaat in 405 AD vertaalde deed dit niet uitsluitend uit het Grieks. Hij liet bijvoorbeeld een Aramees lezende jood, het apocrieve boek 'Tobit' vertalen naar het Hebreeuws, en Hieronymus, vertaalde het naar het Latijn.
De lezing van de Vulgaat (NT) komt overigens veel meer overeen met de Oosterse Aramese Peshitta dan met de Griekse tekst. Bijvoorbeeld: Jeshua spreekt volgens de Vulgaat in Matteüs 26:28 over het nieuwe verbond, maar het belangrijke woordje 'nieuw' staat in geen enkele Griekse tekst, wel in de Peshitta.
Nog een voorbeeldje; volgens Johannes 4:48 lijkt het net of Jezus moppert: "Zonder wonderen, zouden jullie niet geloven!"
Uit de Aramese tekst (rode tekst boven, van rechts naar links lezen), blijkt dat dat zinnetje, een gedichtje was _{de persoonsvorm zit in het werkwoord verwerkt, vandaar dat het Aramees zo kort lijkt.}.

Een gedichtje zegt men natuurlijk niet in een mopperende stemming. Bovendien blijkt uit het bovenstaande Aramese zinnetje, wat een vriendelijke en creatieve persoon Jezus was. Deze informatie is dus van onschatbare waarde, voor historische onderzoekers maar ook voor gelovigen.

In het Westen is misschien wel automatisch de mening onstaan de cultuur en schrijftaal van de joden eigenlijk wel Grieks was. Daarmee en door mannen als Wescott & Hort, is een Griekse Bijbelstandaard ontstaan door keuzen te maken uit de Griekse varianten die in ruim 5500 afschriften (!) bestaan met de meest waarschijnlijke authenticiteit, die toch vragen achterlaat over de betekenis van Bijbelpassages en de reden waarom die varianten er zijn.
In het Westen zijn er wel enkele historische notities door kerkvaders die aantonen dat er meer dan alleen Grieks was. De nieuwsgierige persoon begrijpt als snel, dat Jeshua's apostelen, geen taalgeleerden waren, en veel waarschijnlijker hun eigen taal schreven, en hulp kregen van vertalers, waarna hun werk spoedig en zo goed mogelijk naar andere talen van de toenmalige wereld is vertaald.
Gelukkig; dankzij Internet, komen al deze bronteksten en historische geschriften over de Bijbel, bij elkaar en leidt het, volgens mij uiteindelijk, naar één conclusie:
De oorspronkelijke tekst was meestal in de volkstaal van de joden en het Midden-Oosten (tot aan Babylon en Iran toe) van toen geschreven, het Aramees (Syriac).

Over het vertalen.

Deze vertaling is in de hoofdzaak gebaseerd op dukhrana.com en een woord-voor-woord interliniaire vertaling van de Aramees-Engelse grondtekst (Glenn David Bauscher), SEDRA3, (transcriptie van Khabouris codex, door S. P. Silver), en de George Lamsa Bible.

Het feit dat er zoveel teksten en varianten van het NT beschikbaar zijn, toont aan dat we te maken hebben met een menselijk vertaalwerk, waarbij de vertaler zelfs soms andere bewoordingen koos omdat hij rekening hield met zijn doelgroep!
Als we namelijk objectieve vertalers in onze tijd konden vinden die hetzelfde zouden doen op basis van de Aramese (Peshitto/Peshitta) Bijbel, we dezelfde Griekse varianten zouden krijgen vanwege het gebruik van Aramees-Griekse lexicons!

Dit verschijnsel van 'vreemde Griekse variaties', wordt ook opgemerkt in een voorwoord van een uitgave van Irenaeus werk.

Natuurlijk bestaat deze uitdaging ook bij het vertalen van Aramees naar Nederlands, omdat Aramees een rijke taal is, waarbij één woord meer dingen kan betekenen (bijv. Daniël 5:25).
De kunst zit hem in het op een Nederlandse herkenbare manier, de Semitische taal over te zetten en te proberen met een blanco geest naar de grondtekst te kijken.
Dit heeft bijvoorbeeld de vertaling zoals in Matteüs 27:52,53 opgeleverd.
Voor de schrijfwijze van namen, wordt meestal een reeds eerder gebruikte Nederlanse naam in Nederlandse Bijbels gebruikt.
Het is wel jammer, in het licht van de harmonie tussen het NT en het OT, dat er vaak geen aansluiting lijkt te zijn in namen. Een voorbeeld:
De Hebreeuwse uitspraak van de naam van 'Jezus', zou 'Jeshua' of 'Jozua' moeten zijn. Toch is men inmiddels zo gewend aan een Nederlandse vertaling op basis van vergriekste namen, dat we inmiddels al niet meer zonder 'Jezus Christus' kunnen, want bij 'Jeshua Messias', of 'Jozua Messias', zou menig lezer zich afvragen wie er bedoeld wordt.
Om u te laten zien, dat dezelfde persoon, Jozua in het OT heet, maar Jezus-(zoon van Nun) in het NT, hoeft u slechts 1 Kronieken 24:11 en Hebreeën 4:8 te vergelijken.
Terecht is de vraag of de keuze die ooit (of niet) is gemaakt om de vertaalkeuzen van de Griekse NT te volgen in de Nederlandse Bijbels, juist was.
Met Peshitta.nl wordt in ieder geval een begin gewaagd, om verder terug te gaan bij de bron van het NT-canon, namelijk, een Arameestalige Jezus en apostelen.

Behoud of herstel van cultureel historische informatie uit de eerste eeuw.

Er is gepoogd die semitische wereld in tact te laten; bijvoorbeeld, waar mannen de boventoon voerden en men elkaar bijna altijd 'broeders' noemde in plaats van broeders en zusters, en alle leiding aan mannen werd overgelaten, (Lucas 24:11; Johannes 4:27; Handelingen 12:15).
Een ander voorbeeld, van huidige misconceptie, dat streng onderricht van kinderen, volgens sommige religieuze stromingen ook inhoudt dat slaan 'Bijbels' is, terwijl uit de Aramese grondtekst iets anders blijkt.
Daarnaast, was de wereld van Israël, er één van niet slechts 'Grieken en Joden' maar één van een internationale 'samenraapsel' van talen en landen. Ook had niet slechts het 'Romeinse rijk' had een vinger in de pap, maar ook het Parthische rijk, iets wat ook blijkt uit vergelijking tussen de Griekse en de Aramese grondtekst.
Iets anders wat hersteld is in deze vertaling, is de aanwezigheid van 'Arameeërs'. Deze bevolkingsgroep bestaat nog steeds, echter, in een diaspora. In de eerste eeuw, waren zij overvloedig in (huidige) Turkije tot aan Irak en Iran.
Door de geschiedenis zijn ze echter gedecimeerd en opgegaan in de massa. De Aramese Bijbel 'geeft' zowel Grieken als Arameeërs een bestaansrecht.
Ik hoop ook van harte, dat wie de Bijbel leest, zich laat meeslepen in verwondering vanwege de universaliteit van de tekst, maar toch ook deze documenten van de eerste eeuw relativeert naar de tijd waarin ze zijn geschreven, want elke tijd, heeft zijn eigen geest en zijn eigen oplossingen.

Gods naam; verdwenen in het Grieks, niet uit het Aramees.

Een heet hangijzer wat betreft Bijbels, is meestal hoe en of men Gods naam moet schrijven.
Moet vertaler JHWH schrijven, Jehova(h), of Jahweh, of Adonai, of 'HEER?'
Zover bekend, hebben alle Aramisten in de wereld hun eigen mening hierover persoonlijk of gelieerd aan de kerk waartoe ze zichzelf rekenen.
Wat betreft het Grieks, is er weinig te kiezen omdat er geen enkel Grieks NT afschrift is gevonden waarin Gods naam staat.
De Aramese grondtekst echter, heeft wel Gods naam, in de vorm van MRJ (Mar-Jah).
Door deze naam te vertalen (bij peshitta.nl naar JHWH), wordt het duidelijk voor de Bijbellezer, wat de relatie is tussen de JHWH van het OT MRJ (Mar-Jah) van het NT.

Peshitta en Wikipedia

Volgens wikipedia, is de Peshitta een Syrisch gebeuren, onder leiding van Bisschop Rabulla uit Edessa (Turkije!).
Deze theorie wordt in het Engels 'the old scratch' genoemd, alsof men de Peshitta had gebaseerd op 'oud Syrisch' (wat weer een vertaling zou zijn uit het Grieks), en men had het 'bewerkt' naar de Peshitta, iets wat historisch niet aantoonbaar is, terwijl er feitelijk een nieuw lettertype (Estrangelo ipv DSS, Death Seascroll-Script) werd toegepast, iets wat in de 1e eeuw ook was gebeurd met het Joodse 'Ashuri'-lettertype . Joden stapten over op een nieuw lettertype, terwijl de 'andere helft' van de Arameestalige wereld, overstapte op het Estrangelo lettertype, dat tot in Irak en China is teruggevonden!
Wat ook niet in het wikipedia artikel staat, dat 'de Peshitta' ook in Irak werd gebruikt (tot nu toe). Hun canon bestaat uit 22 boeken ipv 27. De Peshitta is dus niet slechts 'Syrisch'.

Verantwoording, disclaimer en auteursrecht

Deze vertaling is op privébasis gepubliceerd en niet geaffilieerd aan een religieuze organisatie of regionale kerk. De vertaling is concencieus gedaan, waarbij het overbrengen van de grondtekst, en de gedachte van de auteur centraal staat en niet een 'religieus' of een 'gemoderniseerd/aangepast' gedachtengoed. De interpretatie van tekst van (deze) Bijbel staat aan de lezer. Voetnoten in deze Peshitta.nl Bijbel zijn bedoeld als informatieve toelichting, maar niet als 'waarheid.'
Alleen na schriftelijke toestemming kunnen delen (zie ook het algemene citaatrecht) of het geheel worden overgenomen in electronische of schriftelijke vorm voor doeleinden van herdistributie worden gebruikt.

De relatie met www.2001translation.com

Oorspronkelijk zou 2001translation.nl een vertaling van de Amerikaans Engelse vertaling 2001translation.com (James Wheeler) worden. Beide auteurs zijn bevriend, maar ze hebben geen gezamelijk belang.
Omdat 2001translation.com gebaseerd is op de Griekse tekst terwijl 2001translation.nl is gebaseerd op de Aramese tekst, dienen deze twee Bijbels niet als gelijksoortig te worden gezien.

Suggesties voor verbetering zijn welkom via contact