peshitta.nl Bijbelvertaling. Een introductie

Nauwkeurig en eenvoudig te lezen NT - Bijbelvertaling gebaseerd op het meest betrouwbare Syrische NT, de Peshitta – Met voetnoten - bewerkt door E. Nierop

Talita Koemi, Effatha, Maran-atha, Eli, Eli, lama Sabachtani, Abba
Zomaar wat bekende Aramese woorden die in de Griekse Bijbelgrondtekst terug te vinden zijn. De vraag ontstond bij mij persoonlijk al vroeg in mijn jeugd; "Als Jezus dit heeft gezegd, waarom zijn zijn woorden dan niet in het Aramees bewaard?" Waarom zou Jezus, als hij af en toe een woordje Aramees sprak, bijvoorbeeld omdat de meeste mensen Grieks zouden spreken ze verbieden een Aramees vloekwoord 'raka' (Matteüs 5:22) te gebruiken?
U kunt zich voorstellen, hoe verrast ik was, toen bleek dat er complete vijfde eeuwse Syrisch-Aramese grondteksten van de Bijbel bestaan. Dit wordt in het Westen om begrijpelijke redenen genegeerd.
Met de huidige kennis van het toenmalige Aramees van de joden en de Arameeërs (Syrië, Turkije en Irak) uit het Midden-Oosten blijkt deze grondtekst, een onmisbare bron bij een beter begrip van Jezus woorden te zijn.
Natuurlijk staan deze woorden 'talita koemi', Effatha enzovoort precies op hun respectieve plaatsen in de Syrische Bijbel!
Er is echter nog iets aan de hand, de toenmalige dialecten en variaties van het Aramees, hebben geleid tot een flink aantal vreemde frases in de Griekse Bijbelgrondtekst...
Niet wereldschokkend, maar toch interessant genoeg om uw geloof te versterken (oh, bedoelden ze dat?) en nieuwsgierigheid op te wekken.

Het Syrische NT

Het Syrische NT is geschreven in een belangrijk Aramees dialect, gebruik makend van een lettertype dat in de 2e eeuw in Turkije is ontwikkeld. Mogelijk staat de grondtekst zeer dicht bij de grondtekst van de collectie van brieven/geschriften van hypothetische 1e eeuws Aramese originelen (2 Timoteüs 4:13). Deze website poogt dit aannemelijk te maken. (zie ook 'Wat is de Syrische Peshitta')

Het mysterie van de ruim vijfduizend authentiek beschouwde Griekse Bijbelgrondteksten.

Een goed bewaard publiek geheim is dat er van de Griekse Bijbelgrondtekst, 'vertakkingen' bestaan die min of meer onverklaarbaar zijn, de vertakkingen worden vaak als volgt benoemd: "De Alexandrische tak, de Byzantijnse Tak, en de overige teksten (de minderheidsteksten)".
Als u of ik een bestaand document zou overschrijven, dan is goed te begrijpen dat ik spaties toevoeg of dubbelschrijf of woorden of zinnen weglaat, maar er blijken flink wat variaties in Griekse grondteksten te staan die niet te verklaren zijn uit 'verkeerd overschrijven' of zelfs moedwillige verminking vanwege doctrines.
Wanneer we deze verschillen naast het Syrische NT leggen, blijken veel verschillen wel logisch vanuit een veronderstelde Aramese Bijbelgrondtekst met behulp van een lexicon, niet andersom (er zijn nauwelijks Aramese grondtekst variaties in de codices in het Syrisch die beschikbaar zijn).

editors note: Sancti Irenaei

Strange variae lectiones occur, which can only be explained by referring to the Syriac version.

Dit verschijnsel van 'vreemde Griekse variaties', wordt ook opgemerkt in een voorwoord van een uitgave van Irenaeus werk.


Zonder wonderen zouden jullie niet geloven.
Jezus' onderwijs was mooier, eenvoudiger en duidelijker in het Aramees

Bijbelvertaler Hieronymus (Jerome), die de Latijnse Vulgaat in 405 AD vertaalde deed dit niet uitsluitend uit het Grieks. Hij liet bijvoorbeeld een Aramees lezende jood, het apocrieve boek 'Tobit' vertalen naar het Hebreeuws, en Hieronymus, vertaalde het naar het Latijn.
De lezing van de Vulgaat (NT) komt overigens veel meer overeen met de Oosterse Syrische Peshitta (codex khabouris) dan met de Griekse tekst. Bijvoorbeeld: Jezus spreekt volgens de Vulgaat in Matteüs 26:28 over het nieuwe verbond, maar het belangrijke woordje 'nieuw' staat in geen enkele Griekse tekst, wel in de Peshitta.
Nog een voorbeeldje; volgens Johannes 4:48 lijkt het net of Jezus moppert: "Zonder wonderen, zouden jullie niet geloven!"
Uit de Aramese tekst (rode tekst boven, van rechts naar links lezen), blijkt dat dat zinnetje, een gedichtje was de persoonsvorm zit in het werkwoord verwerkt, vandaar dat het Aramees zo kort lijkt..

Johannes 4:48 (slagrijm)

“an étwatha utethmratha, - als (men) tekenen en wonderen
"la tekzoon la tehimnoon" - niet ziet, (zal men) niet geloven!

Een gedichtje zegt men natuurlijk niet in een mopperende stemming. Bovendien blijkt uit het bovenstaande zinnetje, wat een vriendelijke en creatieve persoon Jezus was. Deze informatie is dus van onschatbare waarde, voor historische onderzoekers maar ook voor gelovigen.

Lucas 7:32: Een gedichtje (slagrijm)

Zamran Lakhun - "We hebben voor jullie gezongen,"
w'La raqdithun - "En jullie hebben niet gedanst."

W'alYan Lakhun - "We hebben voor jullie getreurd,
w'la Bakhithun - "En jullie hebben niet gehuild."

In het Westen is de mening ontstaan dat de cultuur en schrijftaal van de joden Grieks was, omdat de Septuaginta bestaat, zonder te kijken naar de Peshitto/Peshitta, de Aramese grondtekst van het OT/NT. Daarnaast is er in de 19e eeuw door mannen als Westcott & Hort een Griekse Bijbelstandaard ontstaan door keuzen te maken uit een kleine incomplete minderheid van de de Griekse varianten die ouder 'dus beter' zouden zijn, van de ruim Griekse 5500 afschriften.
De huidige moderne Bijbels staan dus onnodig ver van de oorspronkelijker teksten, en van de Midden-Oosterse maatschappij die onmiskenbaar Aramees schreef en sprak.
In het Westen zijn er wel enkele historische notities door kerkvaders die aantonen dat er meer dan alleen Grieks was, net zoals er nu in het Midden-Oosten niet alleen 'Engels' is.
De nieuwsgierige persoon begrijpt als snel, dat Jezus' apostelen, geen taalgeleerden waren, en veel waarschijnlijker hun eigen taal schreven, en hulp kregen van vertalers, waarna hun werk spoedig en zo goed mogelijk naar andere talen van de toenmalige wereld is vertaald.
Gelukkig; dankzij Internet, komen al deze bronteksten en historische geschriften over de Bijbel, bij elkaar en leidt het, volgens mij uiteindelijk, naar één conclusie:
De oorspronkelijke tekst was meestal in de lingua franca (zoiets als Engels dat is voor onze maatschappij) van het Midden-Oosten tot aan Babylon en Iran toe geschreven, het Aramees.

Over het vertalen.

Deze Bijbel is zoveel mogelijk een Syrisch-Nederlandse concordante (het SEDRA3 project) vertaling waarbij diverse Aramees-Engelse vertalingen zijn geraadpleegd.

Bij het vertalen uit Semitische zijn er vaak voor 1 grondwoord meer betekenissen mogelijk. Dit fenomeen kan men zien in de Griekse varianten die bestaan. Daar worden soms totaal verschillende woorden in corresponderende verzen gebruikt.
Als we objectieve vertalers in onze tijd konden vinden die onafhankelijk hetzelfde zouden doen op basis van de Syrische Peshitta, zouden we heel waarschijnlijk dezelfde Griekse varianten krijgen, die er nu historisch beschikbaar zijn, vanwege de Joodse oorsprong van de grondtekst.

Met Peshitta.nl wordt in ieder geval een begin gewaagd, om opnieuw (zo dicht mogelijk) bij bron van het NT-canon te gaan staan en gebruik te maken van de cummulatieve kennis van Aramisten over de hele wereld.

Behoud of herstel van cultureel historische informatie uit de eerste eeuw.

Er is gepoogd die semitische wereld in tact te laten; bijvoorbeeld, waar mannen de boventoon voerden en men elkaar bijna altijd 'broeders' noemde in plaats van broeders en zusters, en alle leiding aan mannen werd overgelaten, (Lucas 24:11; Johannes 4:27; Handelingen 12:15).
Een ander voorbeeld, van huidige misconceptie, dat streng onderricht van kinderen, volgens sommige religieuze stromingen ook inhoudt dat slaan 'Bijbels' is, terwijl uit de Aramese grondtekst iets anders blijkt.
Daarnaast, was de wereld van Israël, er één van niet slechts 'Grieken en Joden' maar één van een internationale 'samenraapsel' van talen en landen. Ook had niet slechts het 'Romeinse rijk' het voor het zeggen in het Midden-Oosten, maar ook het Parthische rijk, iets wat ook blijkt uit vergelijking tussen de Griekse en de Syrische grondtekst.
Iets anders wat hersteld is in deze vertaling, is de aanwezigheid van 'Syriërs'. Deze bevolkingsgroep bestaat nog steeds, echter, in een diaspora. In de eerste eeuw, waren zij overvloedig in (huidige) Turkije tot aan Irak en Iran.
Door de geschiedenis zijn Arameeërs (vaak Syriërs genoemd) gedecimeerd en opgegaan in de massa of hebben ze de Islamitische cultuur overgenomen.
De Peshitta geeft zowel Grieken als Syriërs een bestaansrecht. Dat is ook niet vreemd, want Syrië is het buurland van Israël, en destijds van Galilea waar Jezus van Nazaret woonde.
Ik hoop ook van harte, dat wie deze vertaling leest, zich laat meeslepen in verwondering vanwege de universaliteit van de tekst, maar toch ook deze documenten, die van de eerste eeuw afstammen, relativeert naar de tijd waarin ze zijn geschreven.

Wat is de Syrische Peshitta?

'Peshitta' is het Aramese equivalent van het Latijnse ‘Vulgaat’. Het betekent ‘eenvoudig’, ‘recht’ of ‘zuiver’ (Hebreeën 1:8, Matteüs 6:22). De taal van de Peshitta, het klassiek Syrisch, behoort tot een belangrijke tak van het Aramees. Momenteel wordt het slechts in de liturgie gebruikt. Een voorbeeld van hoe het modelgebed in de taal van Jezus kan hebben geklonken is hier luister naar het Modelgebed in het Aramees. Copyright Vic Alexander
en hier
luister naar het Modelgebed in het Modern Aramees.
Syriërs noemen Oud-Aramees 'kthobonoyo', 'de taal van het boek'. Het is geschreven met het schrift dat 'Estrangela' heet, wat ontwikkeld is in de 2e eeuw in Edessa, zuid-Turkije. Er is geen bewijs voor het schrift of welk dialect de oorspronkelijke brieven en evangeliën zijn geschreven, er zijn slechts aanwijzingen.
De taal van Peshitta (5e eeuw) ligt echter veel dichter bij de werkelijke omgangstaal in de 1e eeuw van de joden, dan het Grieks van het NT van het latere Byzantium of dat van Alexandria. De Peshitta kan men dus beschouwen als een historisch document dat veel dichter bij Jezus tijd staat, dan welk ander NT dan ook.

Bronteksten van peshitta.nl

De Oosterse tak van het NT.
Deze vertaling is geen zuivere Peshitta-vertaling, in die zin dat het slechts één Syrische codex heeft gevolgd. Er is vergeleken met diverse codexen en er is gebruik gemaakt van vele naslagwerken, zoals Strongs’s lexicon, Dukhrana (S.P. Silver), G.D. Bauscher, Paul Younan en de George Lamsa vertaling. Vijf boeken (2 Petros, Yihuda, Gelyana, 2 en 3 Yuchanan) zijn gebaseerd op het Crawford manuscript uit de 12e eeuw. Er staat nog ter discussie of dit de verloren gewaande Philoxian codex is of niet. De overige tweeëntwintig boeken zijn grotendeels gebaseerd op de uit de 12e eeuw stammende codex Khabouris en de British Foreign Bible Society edition 1905 (UBS).
De colofon van de khabouris codex, (gedateerd in 1040-1090 AD) zegt het tijdens 'de Grote Vervolging' te zijn gekopieerd in Nineve, wat in de tijd van Sha 'Shapur II' moet zijn, Perzië (310-369 AD). Dat maakt dat deze codex heel waarschijnlijk een 'derde generatie' kopie is, wat haar uniek maakt.

Verantwoording, disclaimer en auteursrecht

Deze vertaling is op privébasis gepubliceerd en niet geaffilieerd aan een religieuze organisatie of regionale kerk. De vertaling is consciëntieus gedaan, waarbij het overbrengen van de grondtekst, en de gedachte van de auteur centraal staat en niet een 'religieus' of een 'gemoderniseerd/aangepast' gedachtengoed. De interpretatie van tekst van (deze) Bijbel staat aan de lezer. Voetnoten in deze Peshitta.nl Bijbel zijn bedoeld als informatieve toelichting, maar niet als 'waarheid.'
Alleen na schriftelijke toestemming kunnen delen (zie ook het algemene citaatrecht) of het geheel worden overgenomen in electronische of schriftelijke vorm voor doeleinden van herdistributie worden gebruikt.

De relatie met www.2001translation.com

Oorspronkelijk zou 2001translation.nl een vertaling van de Amerikaans Engelse vertaling 2001translation.com (James Wheeler) worden. Beide auteurs zijn bevriend, maar ze hebben geen gezamelijk belang.
Omdat 2001translation.com gebaseerd is op de Griekse tekst terwijl 2001translation.nl is gebaseerd op de Aramese tekst, dienen deze twee Bijbels niet als gelijksoortig te worden gezien.

Iets over de auteur

Ik ben Egbert Nierop, geboren in 1969 in West-Friesland, vlak bij Hoorn, echtgenoot en vader, van beroep programmeur. Eén van mijn hobby's is onderzoek naar de taal en de oorsprong, de etymologie en de cultuur achter de Bijbel.
Ik ben door mijn beroep gewend analytisch en te denken en systematisch te werken, maar heb eveneens gevoel voor talen, waarvan ik er 5 beheers (waaronder Engels, Russisch, Frans, Duits). Hebreeuws, Grieks en Aramees beheers ik niet, hoewel ik van deze talen iets weet, laat ik mij graag informeren door degenen die (soms) de taal van huis uit mee hebben gekregen, en degenen die een opleiding in deze talen hebben gevolgd.
Van geboorte af ben ik opgevoed als iemand die als "Jehovah's Getuige" bekendstond. Dat hield dus in een strikt leven gebonden aan de nieuwste en voortdurend veranderende inzichten van de 'spirituele' leiding van het Wachttorengenootschap, die menen als enig 'kanaal van God' tot de mensheid te spreken en ook Gods fysieke bezittingen te beheren (ze baseren dat op Matteüs 25:45).
Al vanaf jonge leeftijd heb ik echter iets gehad met 'Bijbelvertalen', en wenste ik zelf er iets mee te gaan doen. Deze wens of misschien wel roeping, werd realiteit in 2005 met behulp van ISA (Scripture Analyser) in het Grieks en vele via internet beschikbare bronnen. Onder andere door deze hobby ging er iets als een donkere benauwende wolk van me af, waardoor ik in op een dag in juni 2006 per onmiddellijk geen JG-ouderling meer wilde zijn, iets wat echter enkele weken duurde voordat het officieel werd. Ik had notabene in april 2006 het 'avondmaal van christus' mogen leiden in de Russische gemeente van Jehovah's Getuigen in Amsterdam, waarbij ik onder andere vertelde dat de luisteraars de symbolen, de wijn en het brood mochten doorgeven (ie. passeren) maar niet gebruiken.
Het sekte-ontgiftingproces (vraag me als je meer wilt weten) heeft daarna ongeveer een half jaar geduurd, maar heeft zelfs tot nu toe nog af en toe zijn nawerking. Iets waar ik herkenning zie bij allen over de hele wereld, die in een sekte zijn geweest, maar vooral bij degenen die er als kind in zijn opgegroeid, wat soms 'autistische' persoonlijkheidskenmerken oplevert, die later wel kunnen verdwijnen.
Deze religie van het Wachttorengenootschap, haar dogma's en dat leven verliet ik om daarom officieel in 2007, wat ook de nodige consequenties meebracht die ik draag als een 'geuzennaam', namelijk door bloedverwanten te worden gezien als 'afvallige' en 'overspeler' (omdat ik ben hertrouwd) en dus nooit meer contact te kunnen hebben (vanuit hun kant) om religieuze redenen.
Nadat ik me ging verdiepen in de Syrisch/Aramese grondtekst, waarmee veel tekstuele problemen leken te zijn opgelost, heb ik het NT daarop gebaseerd, met behulp van eigen interlineaire software en www.dukhrana.com (van Lars Lindgren).
Ook de 'nerd in mij', is nuttig bij een monnikkenwerk als dit.
Het leven dat achter me ligt heeft beslist voordelen gehad om uiteindelijk met een vernieuwde, blanco, herboren en (bijna) dogmavrije geest een aardige Bijbelvertaling te maken, die ik hoop, iets voor alle Nederlandstaligen mag betekenen in hun levenspad en zoektocht.
Ik beschouw een Bijbelvertaling, waarvan er duizenden zijn, als een mozaïek, of als een puzzel uit meer dan 5000 verschillende stukjes die schitteren, mits men de juiste stukjes zonder vooroordeel op de juiste plaatsen legt. Het beste wat deze vertaling mag en zal hebben, is een zo concreet mogelijk taalgebruik (zoals Aramees en Hebreeuws concrete talen waren), dus min mogelijk abstracte uitdrukkingen.
Buiten de Peshitta vind ik veel Bijbels mooi, vooral die van de HSV en Bijbels die op de Griekse meerderheidstekst zijn gebaseerd. De beste mij bekende Aramees-Engelse Bijbelvertaling is volgens mij die van John W. Etheridge.
Parafrase Bijbels hebben niet mijn voorkeur, maar de Engelse "The Message" beschouw ik als het best geslaagd.

Suggesties voor verbetering zijn welkom via contact

Bijgewerkt: zondag 8 juni 2014
Copyright © 2008 - 2012. Niets (op citaatrecht na) uit deze vertaling mag zonder toestemming van de uitgever voor commerciële of reproductiedoeleinden worden gebruikt.

Syriac Fonts provided by George Kiraz. Peshitta source, UBS 1905 text.

Volg peshitta.nl via Twitter.
Windows hosting verzorgd door ADC Cure.