peshitta.nl Bijbelvertaling. Een introductie

Nauwkeurig en eenvoudig te lezen NT - Bijbelvertaling gebaseerd op de meest betrouwbare Aramese testamentische grondtekst van de bijbel, de Peshitta – Met voetnoten - bewerkt door E. Nierop

Talita Koemi, Effatha, Maran-atha, Eli, Eli, lama Sabachtani, Abba
Zomaar wat bekende Aramese woorden die in de Griekse Bijbelgrondtekst terug te vinden zijn. De vraag ontstond bij mij persoonlijk al vroeg in mijn jeugd; "Als Jezus dit heeft gezegd, waarom zijn zijn woorden dan niet in het Aramees bewaard?" Waarom zou Jezus, als hij af en toe een woordje Aramees sprak, bijvoorbeeld omdat de meeste mensen Grieks zouden spreken ze verbieden een Aramees vloekwoord 'raka' te gebruiken?
U kunt zich voorstellen, hoe verrast ik was, toen bleek dat er complete Aramese grondteksten van de Bijbel bestaan die tijdgenoten zijn van o.a. de codex Vaticanus. Deze kennis wordt in het Westen helaas genegeerd.
Met de huidige kennis van het toenmalige Aramees van de joden en de Arameeërs (Syrië, Turkije en Irak) uit het Midden-Oosten blijkt deze grondtekst, een onmisbare bron bij een beter begrip van Jezus woorden te zijn.
Natuurlijk staan deze woorden 'talita koemi', Effatha enzovoort precies op hun respectieve plaatsen in de Aramese Bijbel!
Er is echter nog iets aan de hand, de toenmalige dialecten en variaties van het Aramees, hebben geleid tot een flink aantal vreemde frases in de Griekse Bijbel...
Niet wereldschokkend, maar toch interessant genoeg om uw geloof te versterken (oh, bedoelden ze dat?) en nieuwsgierigheid op te wekken.

Het mysterie van de ruim duizend vijfduizend authentiek beschouwde Griekse Bijbeldocumenten.

Een goed bewaard publiek geheim is dat er van de Griekse Bijbel 'vertakkingen' bestaan die min of meer onverklaarbaar zijn.
Als u of ik een bestaand document zou overschrijven, dan is goed te begrijpen dat ik spaties toevoeg of dubbelschrijf of woorden weglaat, maar dat er 100% verschillende Griekse woorden staan kunnen Bijbelgeleerden niet verklaren.
Men zal misschien beweren dat het NT (de diverse boeken in de canon) door verschillende mensen op verschillende plaatsen opgeschreven nadat het misschien wel een eeuw lang van mond tot mond ging!"
Deze Bijbelkritiek verstomt zodra men de Aramese Bijbel zou onderzoeken. Deze heeft die problemen namelijk niet.

Jeshua's onderwijs was mooier, eenvoudiger en duidelijker in het Aramees

Bijbelvertaler Hieronymus (Jerome), die de Latijnse Vulgaat in 405 AD vertaalde deed dit niet uitsluitend uit het Grieks. Hij liet bijvoorbeeld een Aramees lezende jood, het apocrieve boek 'Tobit' vertalen naar het Hebreeuws, en Hieronymus, vertaalde het naar het Latijn.
De lezing van de Vulgaat (NT) komt overigens veel meer overeen met de Oosterse Aramese Peshitta dan met de Griekse tekst. Bijvoorbeeld: Jeshua spreekt volgens de Vulgaat in Matteüs 26:28 over het nieuwe verbond, maar het belangrijke woordje 'nieuw' staat in geen enkele Griekse tekst, wel in de Peshitta.
Nog een voorbeeldje; volgens Johannes 4:48 lijkt het net of Jezus moppert: "Zonder wonderen, zouden jullie niet geloven!"
Uit de Aramese tekst (rode tekst boven, van rechts naar links lezen), blijkt dat dat zinnetje, een gedichtje was _{de persoonsvorm zit in het werkwoord verwerkt, vandaar dat het Aramees zo kort lijkt.}.

Een gedichtje zegt men natuurlijk niet in een mopperende stemming. Bovendien blijkt uit het bovenstaande Aramese zinnetje, wat een vriendelijke en creatieve persoon Jezus was. Deze informatie is dus van onschatbare waarde, voor historische onderzoekers maar ook voor gelovigen.

In het Westen is de mening ontstaan dat de cultuur en schrijftaal van de joden Grieks was, omdat de Septuaginta bestaat, zonder te kijken naar de Peshitto/Peshitta, de Aramese grondtekst van het OT/NT. Daarnaast is er in de 19e eeuw door mannen als Wescott & Hort een Griekse Bijbelstandaard ontstaan door keuzen te maken uit een kleine incomplete minderheid van de de Griekse varianten die ouder 'dus beter' zouden zijn, van de ruim Griekse 5500 afschriften.
De huidige moderne Bijbels staan dus onnodig ver van het originele geschrift, en van de Midden-Oosterse maatschappij die onmiskenbaar Aramees schreef en sprak.
In het Westen zijn er wel enkele historische notities door kerkvaders die aantonen dat er meer dan alleen Grieks was, net zoals er nu in het Midden-Oosten niet alleen 'Engels' is.
De nieuwsgierige persoon begrijpt als snel, dat Jeshua's apostelen, geen taalgeleerden waren, en veel waarschijnlijker hun eigen taal schreven, en hulp kregen van vertalers, waarna hun werk spoedig en zo goed mogelijk naar andere talen van de toenmalige wereld is vertaald.
Gelukkig; dankzij Internet, komen al deze bronteksten en historische geschriften over de Bijbel, bij elkaar en leidt het, volgens mij uiteindelijk, naar één conclusie:
De oorspronkelijke tekst was meestal in de lingua franca van het Midden-Oosten tot aan Babylon en Iran toe geschreven, het Aramees.

Over het vertalen.

Deze vertaling is in de hoofdzaak gebaseerd op dukhrana.com en een woord-voor-woord interliniaire vertaling van de Aramees-Engelse grondtekst (Glenn David Bauscher), SEDRA3, (transcriptie van Khabouris codex, door S. P. Silver), en de George Lamsa Bible.

Als we objectieve vertalers in onze tijd konden vinden die onafhankelijk hetzelfde zouden doen op basis van de Aramese (Peshitto/Peshitta) Bijbel, zouden we dezelfde Griekse varianten krijgen als er nu historisch beschikbaar zijn, vanwege de Semitische aard van de grondtekst.

Dit verschijnsel van 'vreemde Griekse variaties', wordt ook opgemerkt in een voorwoord van een uitgave van Irenaeus werk.

Natuurlijk bestaat deze uitdaging wat betreft vertaalkeuzen ook bij het vertalen van Aramees naar Nederlands, omdat Aramees een rijke taal is, waarbij één woord meer dingen kan betekenen (bijv. Daniël 5:25).
De kunst zit hem in het op een Nederlandse herkenbare manier, de Semitische taal over te zetten en te proberen met een blanco geest naar de grondtekst te kijken.
Dit heeft bijvoorbeeld de vertaling zoals in Matteüs 27:52,53 opgeleverd.
Voor de schrijfwijze van namen, wordt meestal een reeds eerder gebruikte Nederlanse naam in Nederlandse Bijbels gebruikt.
Het is wel jammer, in het licht van de harmonie tussen het NT en het OT, dat er vaak geen aansluiting lijkt te zijn in namen. Een voorbeeld:
De Hebreeuwse uitspraak van de naam van 'Jezus', zou 'Jeshua' of 'Jozua' moeten zijn. Toch is men inmiddels zo gewend aan een Nederlandse vertaling op basis van vergriekste namen, dat we inmiddels al niet meer zonder 'Jezus Christus' kunnen, want bij 'Jeshua Messias', of 'Jozua Messias', zou menig lezer zich afvragen wie er bedoeld wordt.
Om u te laten zien, dat dezelfde persoon, Jozua in het OT heet, maar Jezus-(zoon van Nun) in het NT, hoeft u slechts 1 Kronieken 24:11 en Hebreeën 4:8 te vergelijken.
Terecht is de vraag of de keuze die ooit (of niet) is gemaakt om de vertaalkeuzen van de Griekse NT te volgen in de Nederlandse Bijbels, juist was.
Met Peshitta.nl wordt in ieder geval een begin gewaagd, om verder terug te gaan bij de bron van het NT-canon, namelijk, een Arameestalige Jezus en apostelen.

Behoud of herstel van cultureel historische informatie uit de eerste eeuw.

Er is gepoogd die semitische wereld in tact te laten; bijvoorbeeld, waar mannen de boventoon voerden en men elkaar bijna altijd 'broeders' noemde in plaats van broeders en zusters, en alle leiding aan mannen werd overgelaten, (Lucas 24:11; Johannes 4:27; Handelingen 12:15).
Een ander voorbeeld, van huidige misconceptie, dat streng onderricht van kinderen, volgens sommige religieuze stromingen ook inhoudt dat slaan 'Bijbels' is, terwijl uit de Aramese grondtekst iets anders blijkt.
Daarnaast, was de wereld van Israël, er één van niet slechts 'Grieken en Joden' maar één van een internationale 'samenraapsel' van talen en landen. Ook had niet slechts het 'Romeinse rijk' het voor het zeggen in het Midden-Oosten, maar ook het Parthische rijk, iets wat ook blijkt uit vergelijking tussen de Griekse en de Aramese grondtekst.
Iets anders wat hersteld is in deze vertaling, is de aanwezigheid van 'Arameeërs'. Deze bevolkingsgroep bestaat nog steeds, echter, in een diaspora. In de eerste eeuw, waren zij overvloedig in (huidige) Turkije tot aan Irak en Iran.
Door de geschiedenis zijn ze echter gedecimeerd en opgegaan in de massa of hebben ze de Islamitische cultuur overgenomen.
De Aramese Bijbel 'geeft' zowel Grieken als Arameeërs een bestaansrecht.
Ik hoop ook van harte, dat wie deze vertaling leest, zich laat meeslepen in verwondering vanwege de universaliteit van de tekst, maar toch ook deze documenten, die van de eerste eeuw afstammen, relativeert naar de tijd waarin ze zijn geschreven.

Gods naam; verdwenen in het Grieks, niet uit het Aramees.

Een heet hangijzer wat betreft Bijbels, is meestal hoe en of men Gods naam moet schrijven.
Moet vertaler JHWH schrijven, Jehova(h), of Jahweh, of Adonai, of 'HEER?'
Zover bekend, hebben alle Aramisten in de wereld hun eigen mening hierover persoonlijk of gelieerd aan de kerk waartoe ze zichzelf rekenen.
Wat betreft het Grieks, is er weinig te kiezen omdat er geen enkel Grieks NT afschrift is gevonden waarin Gods naam staat.
De Aramese grondtekst echter, heeft wel Gods naam, in de vorm van MRJ (Mar-Jah).
Door deze naam te vertalen (bij peshitta.nl naar JHWH), wordt het duidelijk voor de Bijbellezer, wat de relatie is tussen de JHWH van het OT MRJ (Mar-Jah) van het NT.

Peshitta en Wikipedia

Volgens wikipedia, is de Peshitta een Syrisch gebeuren, onder leiding van Bisschop Rabulla uit Edessa (Turkije!).
Deze theorie, aangevoerd door 'F.C. Burkit' (19e eeuw) wordt in het Engels 'the old scratch' genoemd, alsof men de Peshitta had gebaseerd op 'oud Syrisch' (wat weer een vertaling zou zijn uit het Grieks), en men had het 'bewerkt' naar de Peshitta, iets wat historisch onjuist en wetenschappelijk weerlegd is.
In een klooster, in de Sinaï, werd eind 19e eeuw, een palimpsest gevonden, een met Grieks overschreven document, dat oorspronkelijk syrisch was. Dit bevatte 2 evangeliën, waarvan men denkt en zegt dat het de authentieke evangeliën zijn.
De reeds bestaande Peshitta, werd daarna toegeschreven als het werk van een dictator, 'Rabulla', die een eigen op Grieks gebaseerde vertaling had opgelegd aan zijn gebied.
Taalkundig onderzoek door Arthur Voobus en Bruce Metzger, hebben deze theorie grondig weerlegd en getoond dat de bestaande Peshitta, niet gerelateerd is, superieur is en de genoemde 'old scratch' die vol is van regelrechte manipulaties, en unieke tekstvarianten (nergens gekopieerd!)
Normaal gesproken, zijn teksten die eerlijk zijn gekopieerd, wel degelijk te plaatsen in een 'stamboom' van overschrijvingen en dat kan van de Syriac Codex Sinaïticus niet gezegd worden.
Wat ook niet in het wikipedia artikel staat, dat 'de Peshitta' ook in Irak (Kerk van het Oosten, CoE) werd gebruikt. De geleerden kunnen nooit volhouden, dat Rabulla zo'n invloed had op Babylon en Irak, dat men hun uit 22 boeken bestaande canon van het NT, gelijkluidend aan die van Rabulla liet maken. Zeker met het oog op het feit dat de CoE in onmin was, met die van het westen.
Aramisten zeggen dan ook, dat de Aramese Codex Sinaïticus, -zelf- de bewuste 'old scratch' is, die door Rabulla is gemaakt, en niet toevallig in een stoffige, ongebruikte hoek in een klooster is geraakt omdat de Arameestaligen wisten uit welke hoek die tekst werkelijk kwam.
Ook de Griekse Sinaïticus, door Wescort&Hort tot standaard verheven, was feitelijk terecht rijp voor de prullenmand, daar het eenvoudig een slechte Griekse kopie is, waaruit veel complete zinnen, zoals het in het modelgebed missen.

Verantwoording, disclaimer en auteursrecht

Deze vertaling is op privébasis gepubliceerd en niet geaffilieerd aan een religieuze organisatie of regionale kerk. De vertaling is concencieus gedaan, waarbij het overbrengen van de grondtekst, en de gedachte van de auteur centraal staat en niet een 'religieus' of een 'gemoderniseerd/aangepast' gedachtengoed. De interpretatie van tekst van (deze) Bijbel staat aan de lezer. Voetnoten in deze Peshitta.nl Bijbel zijn bedoeld als informatieve toelichting, maar niet als 'waarheid.'
Alleen na schriftelijke toestemming kunnen delen (zie ook het algemene citaatrecht) of het geheel worden overgenomen in electronische of schriftelijke vorm voor doeleinden van herdistributie worden gebruikt.

De relatie met www.2001translation.com

Oorspronkelijk zou 2001translation.nl een vertaling van de Amerikaans Engelse vertaling 2001translation.com (James Wheeler) worden. Beide auteurs zijn bevriend, maar ze hebben geen gezamelijk belang.
Omdat 2001translation.com gebaseerd is op de Griekse tekst terwijl 2001translation.nl is gebaseerd op de Aramese tekst, dienen deze twee Bijbels niet als gelijksoortig te worden gezien.

Suggesties voor verbetering zijn welkom via contact